Oczywiście, że pragniemy współpracy, zrozumienia, kontaktu.

Tragiczne sposoby dążenia do porozumienia

Próbujemy to osiągnąć wszystkimi znanymi sobie sposobami. Np. krytykując innych lub obwiniając, gdy coś nie idzie po naszej myśli.  Albo sugerując jedyne słuszne rozwiązanie, na które druga strona powinna się zgodzić. Mimo, że sami doskonale wiemy, że ten sposób nie zadziała, że sami nie lubimy kiedy ktoś postępuje z nami w podobny sposób, to wciąż na nowo postępujemy w  taki sposób.

Dlaczego to działa

Dlatego, że – czasem to jednak działa. Przy odpowiednio dużym nacisku, przy słowach odpowiedniej mocy, kiedy druga strona nareszcie poczuje wstyd, albo poczucie winy. Albo kiedy brakuje jej argumentów i musi się poddać. Działa, osiągnęliśmy nasz cel, jakaś nasza potrzeba została zaspokojona. Czasem niestety  kosztem porozumienia, kontaktu i relacji.

Nawykowe komunikaty

Stosując taki nawykowy sposób komunikacji możemy np. powiedzieć do kogoś: „Jesteś nieodpowiedzialny, nie szanujesz mojego czasu. Znowu się spóźniłeś. Ile razy mam Ci powtarzać, że nie będę na ciebie czekać”. Może ten ktoś się zawstydzi i następnym razem będzie wcześniej. A może się wkurzy i będzie awantura.

Zwiększamy szansę porozumienia

Porozumienie Bez Przemocy (NVC) proponuje strukturę 4 kroków, dzięki którym nasze szanse na uzyskanie porozumienia znacznie się zwiększają.

Obserwacja

Pozwala na przyjrzenie się sytuacji takiej jaka ona jest. Odkładamy różne myśli o drugiej osobie, analogie, filtry i uproszczenia. Patrzymy na fakty, na scenę z filmu, którą da się cofnąć i odtworzyć. Wiemy, ze mamy do czynienia z obserwacją wtedy, gdy każdy może się zgodzić, że tak właśnie było.

Jest to ważne dlatego, że nasz mózg lubi uproszczenia i analogie. Dodatkowo mamy w głowach różne głosy, które słyszeliśmy np. o tym, ze gdy ktoś się spóźnia to nas nie szanuje. I to prowadzi nas do kolejnego kroku.

Uczucia

Odczucia w ciele oraz emocje, które pojawiają się w odpowiedzi na to jak postrzegamy daną sytuację. Kiedy myślimy o tym, że ktoś się spóźnia, bo nas nie szanuje, odczuwamy zupełnie inne emocje niż wtedy, gdy martwimy się o to czy wszyscy są bezpieczni lub, gdy jest nam na rękę, że ktoś się spóźnia, bo zyskujemy cenne 5 minut. Uczucia wskazują nam na nasze potrzeby, mówią o tym czy te potrzeby są zaspokojone, czy też mamy w sobie jakąś tęsknotę, pragnienie.

I tutaj jest niezwykle istotne, że te uczucia nie są o tym, co ktoś nam zrobił czy nas nie szanuje, ale o tym, że to my czujemy coś, bo potrzebujemy…

Potrzeby

Są siłą napędową, naszą motywacją. Wszystko co robimy, robimy aby zaspokoić nasze potrzeby – niekiedy korzystając ze strategii, które tak naprawdę nie służą nam ani innym ludziom. Dzieje się tak wtedy, kiedy tworząc strategie, nie mamy dostępu do naszych potrzeb. W NVC mamy całą listę potrzeb, które są uniwersalne, czyli takie same dla wszystkich ludzi, niezależnie od tego, gdzie żyją. Potrzeby nie są przypisane do osób, miejsca, czasu specyficznej rzeczy czy akcji, co rozróżnia je od strategii.

Prośby

To krok, który pozwala nam wziąć odpowiedzialność za nasze potrzeby. To moment, w  którym w zgodzie ze swoimi potrzebami możemy ustalić strategie, które by najbardziej odpowiadały naszym potrzebom. To czas, kiedy wypowiadamy te prośby konkretne, możliwe do zrobienia w chwili obecnej. I czekamy na reakcję drugiej strony. Z gotowością na dalszy dialog w przypadku odmowy. Tym właśnie prośba różni się od żądania, ze w przypadku, gdy słyszymy nie, podejmujemy dalszy dialog zamiast wymuszać czy się obrażać.

Komunikat w 4ch krokach

Korzystając ze struktury 4 kroków możemy w sytuacji z przykładu np. sprawdzić o jakie ważne potrzeby chcielibyśmy zadbać w tej sytuacji.

„Kiedy Marcin przyjeżdża 20 minut po umówionym czasie, to czuję frustrację, bo wychodzę wcześniej z pracy, aby zdążyć, a potem czekam. Potrzebuję więcej komfortu i wzajemności. To o co mogę siebie w tej chwili poprosić to o wybieranie takiego miejsca na spotkanie, w którym mogę  pójść na 20 minut spaceru i odpocząć”. Może to być tez inna prośba np.: „Poproszę Marka, aby dawał mi znać kiedy wsiada do samochodu”.

Kiedy używać 4 kroków

Teraz możemy użyć tych samych 4ch kroków, aby wyrazić siebie, kiedy chcemy, aby ta druga osoba nas usłyszała i zrozumiała dlaczego to dla nas ważne.

Ta struktura pomaga nam nie tylko zrozumieć i wyrazić siebie, ale także, usłyszeć innych i wyrazić empatię i w wielu innych sytuacjach.

Warto pamiętać o tym, że jest to pewien model, który służy nam do nabycia umiejętności. Na początku może to brzmieć sztucznie, dlatego warto umówić się z najbliższymi, że będziemy się uczyć takiej formy wyrażania, albo popróbujmy tego w swojej głowie.

Daj znać w komentarzu czy coś Ci to wniosło, rozjaśniło?

*To moje rozumienie NVC, metody którą inspiruję się w mojej pracy i której wciąż się uczę.